Eser – İnşaat Sözleşmesi Alanında Sorulmuş Sorular

Cevap37:Yüklenicinin işe zamanında başlamaması veya sözleşme hükümlerine aykırı olarak işi geciktirmesi ya da iş sahibine yüklenemeyecek bir sebeple ortaya çıkan gecikme yüzünden bütün tahminlere göre yüklenicinin işi kararlaştırılan zamanda bitiremeyeceği açıkça anlaşılırsa, iş sahibi teslim için belirlenen günü beklemek zorunda olmaksızın sözleşmeden dönebilir.

 

Cevap36:Başlangıçta yaklaşık olarak belirlenen bedelin, iş sahibinin kusuru olmaksızın aşırı ölçüde aşılacağı anlaşılırsa iş sahibi, eser henüz tamamlanmadan veya tamamlandıktan sonra tek taraflı olarak sözleşmeden dönebilir.

Cevap35:İş sahibi, eserin tamamlanmasından önce yapılmış olan kısmın karşılığını ödemek ve yüklenicinin bütün zararlarını gidermek koşuluyla sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedebilir

Cevap34:Eserin tamamlanması, iş sahibi ile ilgili beklenmedik olay dolayısıyla imkânsızlaşırsa eser sözleşmesi sona erer. Yüklenici bu durumda, yaptığı işin değerini ve bu değere girmeyen giderlerini isteyebilir.

Cevap33:Yüklenicinin kişisel özellikleri göz önünde tutularak yapılmış olan sözleşme, onun ölümü veya kusuru olmaksızın eseri tamamlama yeteneğini kaybetmesi durumunda kendiliğinden sona erer. Bu durumda iş sahibi, eserin tamamlanan kısmından yararlanabilecek ise, onu kabul etmek ve karşılığını vermekle yükümlüdür.

Cevap32:Olağan sona erme; eser sözleşmesinin taraflarca ifa edilmesiyle sözleşmenin sona ermesidir. Eserin tamamen yok olmasıyla da edimi yerine getirmenin imkansız olması durumunda eser sözleşmesi sona erer. Ayrıca eser sözleşmesinden tarafların anlaşmasıyla her zaman dönülebilir.

Cevap31:İş sahibi eseri almada temerrüde düşerse, temerrüdün başlangıcından itibaren hasar iş sahibine ait olur. Malzeme iş sahibi tarafından temin edilmiş ise beklenmedik hal sonucu telef olan malzemede hasar iş sahibine ait olur. Yine eserin iş sahibince verilen malzeme veya gösterilen arsanın ayıbı veya iş sahibinin talimatına uygun yapılması yüzünden yok olması durumunda yüklenici, doğabilecek olumsuz sonuçları zamanında bildirmişse, yaptığı işin değerini ve bu değere girmeyen giderlerinin ödenmesini isteyebilir. Eserin tamamlanması, iş sahibi ile ilgili beklenmedik olay dolayısıyla imkânsızlaşırsa yüklenici, yaptığı işin değerini ve bu değere girmeyen giderlerini isteyebilir.

Cevap30:Bir eser yapımı için malzeme, yüklenici tarafından verilmiş ve eser tamamlanmadan önce kaza ile telef olursa; çoğunlukla bir ifa imkansızlığı söz konusu olmaz. Dolayısıyla yüklenicinin borcu devam eder.

Cevap29:Tamamlanan, tamir edilen çeşidi ile belirlenen bir eser teslim edilmeden önce taraflara yüklenemeyen bir nedenden ötürü hasara uğrarsa, yüklenici bakımından kusursuz ifa imkansızlığı olmaz (Çeşit Borcu; mesela terzinin herhangi siyah bir takım elbise dikmesi, herhangi bir boyacı tarafından evin beyaz renge boyaması). Çünkü aynı çeşitten şeyleri teslim etme imkanı vardır. Örneğin kahverengi bir mobilyanın ısmarlanmış olmasına karşın mobilyacının kırmızı renk bir mobilya yapması durumunda, renk değiştirilebileceği için ifa imkansızlığı söz konusu olmaz.

 

Cevap28:Tamamlanan, tamir edilen ferden belirlenen bir eser teslim edilmeden önce taraflara yüklenemeyen bir nedenden ötürü hasara uğrarsa, yüklenici bakımından kusursuz ifa imkansızlığı ortaya çıkar. Bu durumda hasar yükleniciye ait olur. Yüklenici, sözleşmeden doğan borcundan kurtulur ancak ücret alacağını iş sahibinden talep edemez. Mesela; bir ressama resim yaptırmak ferden belirlenmiş bir borçtur. Ressam tabloyu yapmayı bitirmiş ancak henüz iş sahibine teslim etmemişken, evinde olan tabloya yıldırım düşmesi sonucu tablo yok olmuştur. Hal böyle iken ressam borcundan kurtulur ancak bir ücret talep edemez

Cevap27:Bu durumda yüklenicinin TBK 125’ teki seçimlik hakları kullanma hakları vardır. Mesela; yüklenici ücretini ödemeyen iş sahibine ek süre vererek sözleşmeden dönme hakkını kullanabilir.

Cevap26:İş sahibinin bedel ödeme borcu, eserin teslimi anında muaccel olur. Eserin parça parça teslim edilmesi kararlaştırılmış ve bedel parçalara göre belirlenmişse, her parçanın bedeli onun teslimi anında muaccel olur.

Cevap25:Eserin bedeli önceden belirlenmemiş veya yaklaşık olarak belirlenmişse bedel, yapıldığı yer ve zamanda eserin değerine ve yüklenicinin giderine bakılarak belirlenir.

Cevap24:Ücretin götürü olarak belirlenmesi oluşturulacak eserin bedelinin önceden ve kesin olarak tespiti demektir. Bedel götürü olarak belirlenmişse yüklenici, eseri o bedelle meydana getirmekle yükümlüdür. Eser, öngörülenden fazla emek ve masrafı gerektirmiş olsa bile yüklenici, belirlenen bedelin artırılmasını isteyemez. Ancak, başlangıçta öngörülemeyen veya öngörülebilip de taraflarca göz önünde tutulmayan durumlar, taraflarca belirlenen götürü bedel ile eserin yapılmasına engel olur veya son derece güçleştirirse yüklenici, hâkimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını isteme, bu mümkün olmadığı veya karşı taraftan beklenemediği takdirde sözleşmeden dönme hakkına sahiptir. Dürüstlük kurallarının gerektirdiği durumlarda yüklenici ancak fesih hakkını kullanabilir. Eser, öngörülenden az emek ve masrafı gerektirmiş olsa bile iş sahibi, belirlenen bedelin tamamını ödemekle yükümlüdür.

Cevap23:Yüklenicinin eseri meydana getirmesi ile yüklenici ücret alma hakkı kazanır. Bu ücret sadece para olmayıp, belirli bir karşılık değeri de olabilir. Ancak her durumda bir ücretin ödenmesi gerekir. Aksi halde sözleşme eser sözleşmesi olmaz.

Cevap22:Yüklenici ayıplı bir eser meydana getirmişse, bu sebeple açılacak davalar, teslim tarihinden başlayarak, taşınmaz yapılar dışındaki eserlerde iki yılın; taşınmaz yapılarda ise beş yılın ve yüklenicinin ağır kusuru varsa, ayıplı eserin niteliğine bakılmaksızın yirmi yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar

Cevap21:Eserdeki ayıp sebebiyle yüklenicinin sorumlu olduğu hâllerde iş sahibi, aşağıdaki seçimlik haklardan birini kullanabilir:

1.Eser iş sahibinin kullanamayacağı veya hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aynı ölçüde aykırı olursa sözleşmeden dönme.

2.Eseri alıkoyup ayıp oranında bedelden indirim isteme.

3.Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları yükleniciye ait olmak üzere, eserin ücretsiz onarılmasını isteme.

İş sahibinin genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır. Ancak eser, iş sahibinin taşınmazı üzerinde yapılmış olup, sökülüp kaldırılması aşırı zarar doğuracaksa iş sahibi, sözleşmeden dönme hakkını kullanamaz.

Cevap20:Eser tamamlanarak iş sahibine teslim edilmiş olmalıdır.

Teslim edilen eser ayıplı olmalıdır. Bu ayıp sözleşmede kararlaştıran vasıflarda eksiklik şeklinde olabilir; mesela yapılan binanın projeye, plana uygun olarak yapılmaması. Yine ayıp, eserde bulunması gereken lüzumlu vasıflardaki eksiklik şeklinde olabilir; bu lüzumlu eksiklik iş sahibinin haklı beklentilerine cevap verecek şekilde olmalıdır.

Açık şekilde görülen ayıplar bakımından iş sahibi, eserin tesliminden sonra, işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz eseri gözden geçirmek ve ayıpları varsa, bunu uygun bir süre içinde yükleniciye bildirmek zorundadır. Eserdeki ayıp sonradan ortaya çıkarsa yani gizli bir ayıp söz konusu ise, iş sahibi, gecikmeksizin durumu yükleniciye bildirmek zorundadır; bildirmezse eseri kabul etmiş sayılır.

Cevap19:Eserin teslim tarihi tam belirtilmemişse, işe sözleşme yapılır yapılmaz başlanır. Yüklenici işe başlamamışsa iş sahibinin ona durumu ihtarla bildirmesi gerekir. Bu ihtara rağmen yüklenici işe yine başlamazsa iş sahibi; TMK 125’teki seçimlik haklarından birini kullanır (Aynen ifa+gecikme tazminatı, ifadan vazgeçip+müspet zararın tazmini, sözleşmenin feshi+menfi zararın tazmini).

Cevap18:Yüklenicinin işe zamanında başlamaması veya sözleşme hükümlerine aykırı olarak işi geciktirmesi ya da iş sahibine yüklenemeyecek bir sebeple ortaya çıkan gecikme yüzünden bütün tahminlere göre yüklenicinin işi kararlaştırılan zamanda bitiremeyeceği açıkça anlaşılırsa, iş sahibi teslim için belirlenen günü beklemek zorunda olmaksızın sözleşmeden dönebilir. İş sahibinin sözleşmeden bu halde dönmesi için yüklenicinin kusurlu olması da gerekmez. Sözleşmeye aykırı davranmış olması yeterlidir. Bu durumda yüklenici iş sahibinden sadece sebepsiz zenginleşme talebinde bulunabilecektir.

Bildirim Yükümlülüğü Nedir?

Cevap 17:Eser meydana getirilirken, iş sahibinin sağladığı malzemenin veya eserin yapılması için gösterdiği yerin ayıplı olduğu anlaşılır veya eserin gereği gibi ya da zamanında meydana getirilmesini tehlikeye düşürecek başka bir durum ortaya çıkarsa, yüklenici bu durumu hemen iş sahibine bildirmek zorundadır; bildirmezse bundan doğacak sonuçlardan sorumlu olur. Yüklenicinin zamanında bildirimde bulunmasına karşılık iş sahibi, dilerse yüklenicinin zararlarını tazmin ederek sözleşmeyi fesheder, dilerse de sözleşmenin devamında ısrar eder ve olası bir hasarı kendi üzerine almış olur.

Cevap16:Öncelikle yüklenicinin iş sahibi tarafından sağlanan malzemeyi kontrol etmesi, malzemenin eserin yapımına elverişli olmaması halinde bunu iş sahibine bildirmelidir. Malzeme iş sahibi tarafından sağlanmışsa yüklenici, onları gereken özeni göstererek kullanmakla ve bundan dolayı hesap ve artanı geri vermekle yükümlüdür.

15:Aksine âdet veya anlaşma olmadıkça yüklenici, eserin meydana getirilmesi için kullanılacak olan araç ve gereçleri kendisi sağlamak zorundadır. Malzeme yüklenici tarafından sağlanmışsa yüklenici, bu malzemenin ayıplı olması yüzünden iş sahibine karşı, satıcı gibi sorumludur.

Cevap14:Yüklenicinin işi alt yükleniciye devretme yetkiliyse, alt yükleniciyi seçmekte ona talimat vermekte kusurlu ise bu kusurundan dolayı sorumlu tutulabilir. Eğer yüklenicinin alt yükleniciye işi devretme yetkisi olmaması ve alt yüklenicinin iş sahibini zarara uğratması halinde, asıl yüklenici sözleşmeye aykırı kusurlu davrandığı için sorumlu olacaktır.

Cevap13:Yüklenici, meydana getirilecek eseri doğrudan doğruya kendisi yapmak veya kendi yönetimi altında yaptırmakla yükümlüdür. Ancak, eserin meydana getirilmesinde yüklenicinin kişisel özellikleri önem taşımıyorsa, işi başkasına da yaptırabilir. Yüklenicinin işi bir başkasına yaptırmasında işin niteliği önemlidir. Örneğin bir ressama çizdirilen portrede işin yüklenici ressam tarafından bizzat yapılması gerekirken, bir evin inşasında bu iş başka işçilere de yaptırılabilir. Bu durumda diğer yüklenicilere alt yüklenici denir.

12